تبلیغات
وبلاگ آشـــــــــوب - غیبت امام زمان (عج)

غیبت امام زمان (عج)

غیبت ولی عصر علیه‏السلام از رازهای بسیار پیچیده ‏ای است كه با ظهور او همه حقیقت روشن می‏ گردد.
عبدالله بن فضل هاشمی می‏ گوید :
امام صادق علیه‏السلام فرمود : حضرت صاحب ‏الامر ناچار غیبتی خواهد داشت ، به طوری كه گمراهان در شك واقع می‏ شوند.
سؤال كردم : چرا ؟ فرمود : مأذون نیستیم علتش را بیان كنیم.

گفتم : حكمتش چیست ؟
فــرمود : همان حكمتی كه در غیبت حجت ‏های گذشته وجود داشت ، در غیبت آن جناب وجود دارد. اما حكمتش جز بعد از ظهور او ظاهر نمی‏ شود ، چنان كه حكمت سوراخ كردن كشتی و كشتن جوان و اصلاح دیوار به دست حضرت خضر علیه‏السلام برای حضرت موسی علیه‏السلام آشكار نشد جــز هنگامی كه می‏ خواستند از هم جدا شوند. ای پسر فضل ! موضوع غیبت ، سرّی از اسرار خدا و غیبی از غیوب الهی است ، چون خدا را حكیم می دانیم باید اعتراف كنیم كه كارهایش از روی حكمت صادر می ‏شود ، گرچه تفصیلش برای ما مجهول باشد. (1)

از ایـن حدیث استفاده می ‏شود كه علت اصلی و اساسی غیبت به دلیل اینكه اطلاع بر آن به صلاح مردم نبوده ، یا استعداد فهمش را نداشته‏ اند ، بیان نشده است.
در عین حال به مواردی از فلسفه غیبت در بعضی از روایات اشاره شده است كه به صورت اختصار بیان م‏ی كنیم :

1ـ آزمایش مردم :

یكی از سنّت‏ های الهی آزمایش مردم است. این سنت در تمام امّت‏ های گذشته نیز اجرا شده است. خداوند متعال در قرآن كریم می‏ فرماید : «اَحَسِبَ النّاسُ اَنْ یُتْرَكُوا اَنْ یَقُولُوا آمَنّا وَ هُمْ لا یُفْتَنُونَ وَلَقَدْ فَتَنَّا الَّذینَ مِنَ قَبْلِهِمْ فَلَیَعْلَمَنَّ اللّهُ الَّذینَ صَدَقُوا وَلَیَعْلَمَنَّ الْكاذِبینَ» (2)
«آیــا مــردم خـیـال مـی ‏كنند كــه همین كــه گفتند ایـمـان آوردیم رها شده و دیگر امتحان نمی‏ شوند. كسانی را كه قبل از آن‏ها بودند ، آزمایش
كردیم تا خداوند راستگویان و دروغ‏گویان را مشخص كند.»

با توجه به آیه فوق ، خداوند متعال در هر زمان و دوره‏ای، مردم آن دوره را مورد امتحان قرار می ‏دهد تا مؤمنین واقعی از متظاهرین به دین و ایمان مشخص شوند. امتحان الهی در هر زمان ، متفاوت و متناسب با رشد و كمال عقلی مردم آن زمان است. در دوران غیبت كبری ، با غایب شدن حجت خدا ، مردم به استقامت و پایداری نسبت به دین امتحان می ‏شوند تا منتظرین واقعی از غیر واقعی تمیز داده شده و هر كدام پاداشی در خور موفقیت در این امتحان به دست آورند.

سدیر می‏گوید : در خدمت مولایمان امام صادق علیه‏السلام بودیم ، امام علیه‏السلام روی زمین نشسته و عبائی بی‏یقه و با آستین كوتاه پوشیده بود ، در آن حال مانند پدر فرزند مرده گریه می‏ كرد ، آثار حزن از رخسار مباركش نمایان بود و می‏ فرمود : آقای من ! غیبت تو خواب را از من ربوده و لباس صبر را بر بدنم تنگ و آرامش را از من سلب كرده است.
آقای من ! غیبت تو برای همیشه مرا اندوهگین كرده مثل كسی كه تمام بستگانش را یكی پس از دیگری از دست می‏دهد و تنها می‏ ماند.
سدیر می ‏گوید : از ناله ‏های جانگداز حضرت ، پریشان شده و عرض كردم : ای فرزند رسول خدا ! خداوند دیدگان شما را گریان نكند ، برای چه این قدر ناراحت و محزون هستی ؟
امام صادق علیه‏السلام آه سوزناكی كشید و [بدین مضمون] فرمود : «قائم ما غیبت طولانی كرده و عمرش طولانی می‏ شود. در آن زمان اهل ایمان امتحان می‏ شوند و به واسطه طول غیبتش شك و تردید در دل آن‏ها پدید می ‏آید و بیشتر ، از دین خود بر می‏ گردند.»
(دقت کنید ، اهل ایمان امتحان می شوند و لا غیر ...)

2ـ بیم از كشته شدن :

زراره گوید : امام صادق علیه ‏السلام فرمود : «برای حضرت قائم قبل از ظهورش غیبتی است.»
پرسیدم : چرا ؟
فرمود : بر جانش از كشته شدن می‏ ترسد.» (3)

حضرت همواره در معرض كشته شدن بوده و هست ؛ زیرا حكّام ستمگری كه در طول دوران اسلامی حكم رانده ‏اند (عباسیان ، عثمانیان و غیر آنان از كسانی كه به ویژه در خاورمیانه حكومت نموده ‏اند) بیشترین تلاش و كوشش خود را صرف پایان بخشیدن به زندگانی حضرت مهدی علیه‏السلام می‏ نمودند ؛ خصوصا پس از آن كه می ‏دانستند كه حضرت مهدی علیه‏السلام همان كسی است كه تخت‏ های حكمرانان ظلم و جور را متزلزل نموده ، درهم خواهد شكست و همان كسی است كه هستی ظالمان را نابود و از استیلاء آنان بر بندگان خدا و كشورها جلوگیری خواهد كرد.
هیچ یك از امامان معصوم به مرگ طبیعی از دنیا نرفتند ، بلكه طاغوت‏ های این امّت آنان را شهید كردند ، با این كه می ‏دانستند بشارت ‏ها و اخباری كه راجع به حضرت مهدی علیه‏السلام وارد شده ، درباره آنان (یازده امام علیه‏السلام) وارد نشده است. مثلاً درباره هیچ یك از ائمه علیهم‏السلام حتی یك حدیث به این مضمون وارد نشده كه دنیا را از عدل و داد پر خواهد ساخت و بر تمام جهان حكم خواهد راند ، و تمام وسایل پیروزی و ظفر برای وی فراهم خواهد آمد ، جز درباره وجود مقدس حضرت مهدی علیه‏السلام.
با چنین خبرهایی ، حكومت ‏های جور و ستم در قبال شخصیتی بزرگ كه می ‏خواهد حاكمیت ظلم و ستم را از بین برده و حاكمیت عدل و داد را در سراسر جهان بگستراند ، دست روی دست نگذاشته و سكوت نمی‏ كردند و همواره مترصد كشتن چنین انسانی بودند.

3ـ آمادگی و استعداد مردم :

قانون عرضه و تقاضا در جوامع بشری همواره و در همه جا جاری است و عرضه مطابق تقاضا می ‏باشد. در غیر این صورت نظام زندگی به هم خورده و تعادل خود را از دست می ‏دهد. این قانون تنها جنبه اقتصادی ندارد بلكه در مسائل اجتماعی نیز جاری است.
بدون تقاضا ، عرضه بی‏ فایده است. نیاز به رهبر و پیشوا برای جامعه نیز از این قاعده و قانون مستثنی نبوده و در قالب استعداد و آمادگی مردم تحقق پیدا می ‏كند.
در دوران غیبت ، مردم جهان به تدریج برای ظهور آن مصلح حقیقی و سامان‏ دهنده وضع بشر ، آمادگی علمی و اخلاقی پیدا می‏ كنند. روش آن حضرت مانند روش انبیاء و اولیاء درگذشته نیست تا مبتنی بر اسباب و علل عادی و ظاهری باشد ، بلكه روش او در رهبری بر جهان بر مبنای حقایق و حكم به واقعیات ، و ترك تقیه و ... است ، كه انجام این امور نیاز به تكامل علوم و معارف و ترقی و رشد فكری و اخلاقی بشر دارد ، به طوری كه قابلیت برای حكومت واحد جهانی در راستای تحقق احكام الهی فراهم باشد و جامعه بشری به این مطلب برسد كه هیئت ‏های حاكمه با روش‏ های گوناگون نمی‏ توانند از عهده اداره امور برآیند ، و مكتب‏ های سیاسی و اقتصادی مختلف دردی را درمان نمی ‏كنند ، اجتماعات و كنفرانس‏ ها و سازمان ‏های بین ‏المللی و طرح‏ ها و كوشش‏ های آن‏ها به عنوان حفظ حقوق بشر نمی ‏توانند نقشی را ایفاء كنند و از تمام این طرح ‏ها كه امروز و فردا مطرح می‏ شود مأیوس شود.
وقتی اوضاع و احوال این گونه شد و مردم از تمدن منهای دین ، معنویت و انسانیت ، كنونی به ستوه آمدند و تاریكی و ظلمت جهان را فرا گرفت ، ظهور یك مرد الهی در پرتو عنایت حق، مورد استقبال مردم جهان قرار می ‏گیرد. در این شرایط پذیرش جامعه از ندای روحانیِ یك منادی آسمانی بی‏ نظیر خواهد بود ، زیرا در شدّت ظلمت و تاریكی ، درخشندگی نور نمایان‏ تر می‏ گردد.

4ـ خالی نماندن زمین از حجت :

حضرت علی علیه‏السلام فرمود : هیچگاه زمین از كسی كه قائم به امر الهی باشد خالی نخواهد ماند.

از سنّت‏ های دائمی الهی این است كه از آغاز آفرینش ، بشر را تحت سرپرستی یك راهنما و رهبر قرا رداده است و برای هر قوم و ملتی رسولی فرستاده تا آن رسول ، مردم را از عذاب الهی بترساند و وصی و خلیفه و جانشین و امام پس از او نیز همان سیره و روش پیامبر را عمل كرده و مردم را به اهداف الهی نزدیك كرده است.

امام صادق علیه ‏السلام می ‏فرماید : «اگر در دنیا دو نفر وجود داشته باشند ، یكی از آن‏ها امام و حجت خدا است.» (4)
باز می‏ فرماید : «آخرین كسی كه از این دنیا خواهد رفت امام است و او حجت خدا بر خلق است و باید او آخرین نفر باشد كه از دنیا می ‏رود ، برای اینكه كسی بدون حجت و رهبر نماند تا با خدای احتجاج كرده ، شكایت نماید كه تكلیف خود را در دنیا نمی ‏دانسته است.» (5)

حضرت علی علیه‏السلام فرمود : «بدانید زمین از حجت خدا خالی نمی ‏ماند ، ولی خداوند به خاطر ظلم و جور و اسراف مردم بر خودشان آن‏ها را از دیدار او كور خواهد ساخت.» (6)

با توجه به روایاتِ فوق و بررسی دوران زندگیِ امامان معصوم علیه‏السلام كه هیچ كدام با مرگ طبیعی از دنیا نرفتند ، اگر آخرین حجت الهی نیز غایب نمی ‏شد و در میان مردم حضور عادی می‏ داشت ، یقینا به سرنوشتِ امامان دیگر دچار می‏ شد و مردم برای همیشه از فیض ‏الهی محروم می‏ شدند. خداوند متعال با حكمت بالغه ‏اش آخرین حجت خود را به وسیله غیبت حفظ و صیانت نموده تا زمین از حجت حق خالی نماند.

5- نداشتن یار و یاور :

یكی از علت‏ های غیبت امام زمان علیه‏السلام نبودِ انصار و اصحاب جهت یاری رساندن به آن حضرت است.
از روایات مختلف این نكته برداشت می ‏شود كه نصاب یاران حضرت مهدی علیه‏السلام 313 نفر می ‏باشد كه با تولد و رشد آن‏ها ، یكی از موانع ظهور مرتفع می ‏گردد. انصار و یاران حضرت را می ‏توان به دو گروه تقسیم كرد :
1 ـ یاران خاص : كه 313 نفر می ‏باشند و صفات و شاخصه ‏هایی كه در روایات ذكر شده ، مربوط به آن‏ها می ‏باشد و در زمان ظهور و حكومت جهانی حضرت ، تصدیِ مناسب مهم حكومتی را به عهده دارند.

از حضرت علی علیه‏السلام روایت شده است كه فرمودند : «یاران خاص قائم جوانند ، بین آنان پیری نیست مگر به میزان سُرمه در چشم و یا مانند نمك در غذا كه كمترین مادّه غذا نمك است.» (7)

از امام صادق علیه‏السلام روایت شده است كه فرمودند : «مردانی ‏اند كه گویی قلب ‏هایشان مانند پاره ‏های آهن است. هیچ چیز نتواند دل ‏های آنان را نسبت به ذات خدا گرفتار شك و تردید سازد. سخت‏تر از سنگ هستند و .... » (8)

2ـ یاران عام : نصاب معینی ندارند. در روایات تعداد آن‏ها مختلف و در بعضی از آن‏ها تا 10 هزار نفر در مرحله اوّل ذكر شده است كه در مكه با حضرت پیمان می‏ بندند.
امام زمان علیه‏السلام با این تعداد از یاران خاص و عام، قیام جهانی خود را شروع می‏كند.

6ـ تعهد نداشتن نسبت به حاكمان جور :

امام صادق علیه‏السلام فرمود : «قائم ما در حالی ظهور می‏ كند كه در گردن او برای احدی عهد و پیمان و بیعتی نیست.» (9)

برنامه مهدی موعود ، با سایر ائمه اطهار علیه ‏السلام تفاوت دارد. ائمه علیه ‏السلام مأمور بودند كه در ترویج و انذار و امر به معروف و نهی از منكر تا سر حد امكان كوشش نمایند ، ولی سیره و رفتار حضرت مهدی علیه‏السلام متفاوت با آنان بوده و در مقابل باطل و ستم سكوت نكرده ، با جنگ و جهاد، جور و ستم و بی‏دینی را ریشه کن می‏نماید.

اصلاً این گونه رفتار از علائم و خصائص مهدی موعود شمرده می‏ شود. به بعضی از امامان كه گفته می‏ شد :
چرا در مقابل ستمكاران قیام نمی كنی ؟
جواب می‏ داد : این كار به عهده مهدی ماست.

به بعضی از امامان اظهار می‏ شد : آیا تو مهدی هستی ؟
جواب می داد : مهدی با شمشیر جنگ می ‏كند و در مقابل ستم ایستادگی می‏ نماید ولی من چنین نیستم.

به بعضی عرض می‏ شد : آیا تو قائم هستی ؟
پاسخ می ‏داد : من قائم به حق هستم ، لیكن قائم معهودی كه زمین را از دشمنان خدا پاك می ‏كند نیستم.
از اوضاع آشفته جهان و دیكتاتوری ظالمین و محرومیت مومنین شكایت می‏ شد ، می ‏فرمودند : قیام مهدی مسلم است ، در آن وقت اوضاع جهان اصلاح و از ستمكاران انتقام گرفته خواهد شد. مومنین و شیعیان هم به این نویدها دلخوش بودند و هرگونه رنج و محرومیتی را بر خود هموار می‏ كردند.

اكنون با این همه انتظاراتی كه مؤمنین بلكه بشریت از مهدی موعود دارند ، آیا امكان داشت كه آن جناب با ستمكاران عصر بیعت و پیمان ببندد كه در صورت امضاء پیمان و بیعت ناچار باشد به عهد و پیمان خویش وفادار بماند و در نتیجه هیچ وقت اقدام به جنگ و جهاد نكند ؛ زیرا اسلام عهد و پیمان را محترم شمرده و عمل به آن را لازم دانسته است.
از این رو در احادیث تصریح شده كه یكی از اسرار غیبت و مخفی شدن ولادت حضرت صاحب الامر علیه ‏السلام این است كه ناچار نشود با ستمكاران بیعت كند تا هر وقت خواست ، قیام كند و بیعت كسی در گردنش نباشد.

امام حسن مجتبی علیه‏السلام فرمود : «خداوند عزوجل ولادت او را مخفی می ‏كند و شخص او را از دیده ‏ها پنهان می‏ سازد تا هنگامی كه ظهور می‏ كند كسی را در گردن او بیعت نباشد.» (10)

پی نوشت :

1 ـ مجلسی ، محمد باقر ، بحارالانوار ، ج 52، ص 91
2 ـ عنكبوت/ 2
3 ـ شیخ صدوق ، كمال الدین و اتمام النعمه ، ج 2، باب 44 ، ج 11، ص 482
4 ـ علامه حائری، الزام الناصب، ص 4؛ ر.ك. زندگانی حضرت صاحب‏الزمان، ص 164
5 ـ همان مدرك
6 ـ كافی، ج 2، ص 164؛ ر.ك مكیال المكارم، ص 160
7 ـ علامه مجلسی ، محمد باقر ، بحارالانوار ، ج 52 ، ص 333 ، حدیث 10 ؛ غیبت نعمانی ، باب بیستم
8 ـ علامه مجلسی ، محمد باقر ، بحارالانوار ، ج 52، ص 308
9 ـ اصول كافی ، ج 1، ص 342
10 ـ كامل سلیمان ، یوم الخلاص ، ص 101.




وبلاگ آشـــــــــوب

همــــــه چـــــی بــــرای همــــــه چـــــی